Jak złożyć sprzeciw od nakazu zapłaty?

Otrzymanie nakazu zapłaty nie oznacza jeszcze, że sprawa została ostatecznie przegrana. Pozwany, który nie zgadza się z żądaniem powoda, może zaskarżyć nakaz zapłaty w terminie wskazanym w pouczeniu sądu.

Rodzaj środka zaskarżenia zależy jednak od tego, w jakim postępowaniu nakaz został wydany:

1. Od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym wnosi się sprzeciw.
2. Od nakazu zapłaty wydanego przez e-Sąd również wnosi się sprzeciw.
3. Od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym wnosi się zarzuty, a nie sprzeciw.

Pomylenie rodzaju postępowania, przekroczenie terminu albo skierowanie pisma do niewłaściwego sądu może spowodować, że nakaz zapłaty się uprawomocni. Wówczas może on stanowić podstawę wszczęcia egzekucji komorniczej.

Czym jest nakaz zapłaty?

Nakaz zapłaty jest orzeczeniem sądu wydawanym co do zasady na posiedzeniu niejawnym, bez wcześniejszego przeprowadzenia rozprawy i bez przesłuchania pozwanego. Sąd nakazuje w nim pozwanemu, aby zapłacił powodowi określoną kwotę wraz z odsetkami i kosztami procesu albo wniósł właściwy środek zaskarżenia.

Nakaz zapłaty może zostać wydany przede wszystkim w sprawach o roszczenia pieniężne. Pozwany otrzymuje nakaz wraz z pozwem, pouczeniem oraz – poza elektronicznym postępowaniem upominawczym – dokumentami dołączonymi przez powoda. Nakaz, który nie zostanie skutecznie zaskarżony, wywołuje skutki prawomocnego wyroku. Wynika to z art. 480¹ oraz art. 480² § 3 i 4 Kodeksu postępowania cywilnego.

Czy sąd bada sprawę przed wydaniem nakazu zapłaty?

Sąd dokonuje wstępnej oceny pozwu, ale nakaz zapłaty jest wydawany bez wysłuchania pozwanego. Oznacza to, że przed jego wydaniem sąd zazwyczaj zna wyłącznie twierdzenia i dokumenty przedstawione przez powoda.

Szczególne znaczenie ma to w sprawach konsumenckich. Sąd powinien z urzędu badać, czy roszczenie nie opiera się na niedozwolonych postanowieniach umownych. W wyroku z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt II NSNc 404/23, Sąd Najwyższy zakwestionował nakaz wydany przeciwko konsumentowi bez należytej analizy potencjalnie abuzywnych kosztów umowy.

Nie należy jednak zakładać, że sąd sam wykryje wszystkie nieprawidłowości. To pozwany powinien w sprzeciwie podnieść konkretne zarzuty dotyczące istnienia, wysokości lub wymagalności dochodzonego długu.

Czym jest e-Sąd?

E-Sąd to potoczna nazwa VI Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, który rozpoznaje sprawy w elektronicznym postępowaniu upominawczym, określanym skrótem EPU. Postępowanie prowadzone jest za pośrednictwem systemu teleinformatycznego dostępnego na portalu e-Sądu.

E-Sąd może wydawać nakazy zapłaty dotyczące roszczeń pieniężnych, które stały się wymagalne w okresie trzech lat przed wniesieniem pozwu. Powód wskazuje dowody w pozwie, ale nie dołącza ich do formularza elektronicznego. Wynika to z art. 505²⁹ᵃ oraz art. 505³² § 1 k.p.c.

Jak rozpoznać nakaz zapłaty z e-Sądu?

Nakaz zapłaty wydany przez e-Sąd zawiera przede wszystkim:

1. Oznaczenie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, VI Wydziału Cywilnego.
2. Sygnaturę rozpoczynającą się najczęściej od oznaczenia „VI Nc-e”.
3. Kod dostępu umożliwiający sprawdzenie sprawy w systemie EPU.
4. Informację, że nakaz wydano w elektronicznym postępowaniu upominawczym.

Pozwany nie ma obowiązku zakładania konta w systemie EPU, aby złożyć papierowy sprzeciw. Nie należy natomiast wysyłać sprzeciwu zwykłą wiadomością e-mail ani za pośrednictwem ePUAP. Takie przesłanie pisma nie jest równoznaczne z jego skutecznym wniesieniem do e-Sądu.

Czym różni się nakaz zapłaty wydany przez e-Sąd od nakazu sądu właściwości ogólnej?

Podstawowa różnica dotyczy sposobu prowadzenia postępowania oraz skutków wniesienia sprzeciwu.

Nakaz zapłaty wydany przez sąd właściwości ogólnej

W zwykłym postępowaniu upominawczym sprawę prowadzi sąd właściwy według przepisów o właściwości miejscowej i rzeczowej. Najczęściej jest to sąd miejsca zamieszkania albo siedziby pozwanego, chociaż przepisy mogą przewidywać również inną właściwość.

Do pozwu powód dołącza dokumenty, na których opiera swoje żądanie. Po skutecznym wniesieniu sprzeciwu nakaz zapłaty traci moc w zaskarżonej części, natomiast sprawa jest dalej rozpoznawana przez ten sam sąd. Podstawę stanowi art. 480¹ § 2 oraz art. 505 § 1–3 k.p.c.

Nakaz zapłaty wydany przez e-Sąd

W elektronicznym postępowaniu upominawczym wszystkie pozwy rozpoznaje Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie, VI Wydział Cywilny (tzw. e-Sąd) niezależnie od miejsca zamieszkania pozwanego. Powód nie dołącza do pozwu dowodów, lecz jedynie je opisuje.

Po skutecznym wniesieniu sprzeciwu nakaz zapłaty traci moc w zaskarżonym zakresie, a e-Sąd umarza elektroniczne postępowanie upominawcze. Sprawa nie jest obecnie automatycznie przekazywana do sądu miejsca zamieszkania pozwanego. Powód może natomiast w ciągu trzech miesięcy wnieść nowy pozew do właściwego sądu i zachować określone skutki związane z pierwotnym wniesieniem pozwu w EPU. Wynika to z art. 505³⁶ i art. 505³⁷ k.p.c.

Jest to istotna różnica, ponieważ w zwykłym postępowaniu upominawczym sprawa jest kontynuowana po sprzeciwie, natomiast w EPU postępowanie zostaje umorzone i to powód decyduje, czy ponownie skieruje sprawę do sądu.

Jaki jest termin na złożenie sprzeciwu od nakazu zapłaty?

Termin na złożenie sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym wynosi co do zasady dwa tygodnie od dnia doręczenia nakazu pozwanemu w Polsce.

Taki sam dwutygodniowy termin obowiązuje w przypadku nakazu zapłaty wydanego przez e-Sąd, ponieważ nakaz EPU może zostać doręczony pozwanemu wyłącznie na terytorium Polski. Podstawę terminu stanowi art. 480² § 2 pkt 1 k.p.c.

Jak obliczyć termin na sprzeciw od nakazu zapłaty?

Dnia odebrania przesyłki nie wlicza się do terminu. Termin dwutygodniowy kończy się w dniu, który nazwą odpowiada dniowi doręczenia.

Przykładowo, jeżeli nakaz zapłaty został doręczony we wtorek, termin na złożenie sprzeciwu upływa we wtorek dwa tygodnie później. Jeżeli ostatni dzień przypada w sobotę albo w dzień ustawowo wolny od pracy, termin przesuwa się na najbliższy dzień, który nie jest sobotą ani dniem wolnym. Wynika to z art. 165 § 1 k.p.c. w związku z art. 111, art. 112 i art. 115 Kodeksu cywilnego.

Dla zachowania terminu wystarczy przed jego upływem nadać pismo w polskiej placówce operatora pocztowego świadczącego usługi powszechne albo skutecznie wysłać je przez system teleinformatyczny, jeżeli pozwany wybrał elektroniczną komunikację z e-Sądem.

Co się stanie, jeżeli termin na sprzeciw zostanie przekroczony?

Spóźniony sprzeciw podlega odrzuceniu. Nakaz zapłaty może się wówczas uprawomocnić i po nadaniu klauzuli wykonalności stanowić podstawę egzekucji komorniczej.

Jeżeli pozwany nie złożył sprzeciwu w terminie bez swojej winy, może rozważyć złożenie wniosku o przywrócenie terminu wraz ze sprzeciwem. Konieczne jest jednak wykazanie, że uchybienie nastąpiło z przyczyn niezależnych od pozwanego. Samo przeoczenie korespondencji albo brak wiedzy o przepisach zwykle nie wystarcza.

Jak złożyć sprzeciw od nakazu zapłaty?

Sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty. Nie należy kierować go bezpośrednio do sądu okręgowego ani do sądu drugiej instancji. Zasada ta wynika z art. 480³ § 1 k.p.c.

Sprzeciw można złożyć:

1. Osobiście w biurze podawczym sądu.
2. Listem poleconym wysłanym na adres sądu.
3. Za pośrednictwem systemu EPU, jeżeli dotyczy nakazu e-Sądu i pozwany wybierze komunikację elektroniczną.

W przypadku papierowego sprzeciwu należy dołączyć odpis pisma i załączników dla strony przeciwnej. Wyjątek dotyczy sprzeciwu w EPU, do którego nie dołącza się dowodów.

Do którego sądu złożyć sprzeciw od nakazu zapłaty z e-Sądu?

Sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego w EPU należy skierować do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, VI Wydziału Cywilnego.

Można go:

1. Wysłać w formie papierowej na adres e-Sądu.
2. Złożyć elektronicznie przez portal EPU.

Wybranie komunikacji elektronicznej powoduje, że kolejne pisma w tej sprawie należy wnosić wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Wynika to z art. 505³¹ § 2 k.p.c.

Co trzeba napisać w sprzeciwie od nakazu zapłaty?

Sprzeciw powinien odpowiadać wymaganiom pisma procesowego oraz jednoznacznie wskazywać, jaki nakaz jest zaskarżany.

W sprzeciwie należy podać:

1. Nazwę sądu, który wydał nakaz zapłaty.
2. Imię, nazwisko albo nazwę pozwanego i powoda.
3. Adresy stron.
4. Sygnaturę akt sprawy.
5. Tytuł pisma: „Sprzeciw od nakazu zapłaty”.
6. Informację, czy nakaz jest zaskarżany w całości, czy tylko w części.
7. Wniosek o oddalenie powództwa w całości albo w odpowiedniej części.
8. Zarzuty wobec roszczenia powoda.
9. Uzasadnienie przedstawiające stanowisko pozwanego.
10. Wnioski dowodowe.
11. Wniosek o zasądzenie kosztów procesu, jeżeli jest uzasadniony.
12. Własnoręczny podpis pozwanego albo jego pełnomocnika.

Zgodnie z art. 480³ § 2 k.p.c. pozwany powinien również przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Mogą to być przykładowo zarzut zapisu na sąd polubowny albo niewłaściwości sądu, jeżeli przepisy pozwalają na jego podniesienie.

Jakie zarzuty można podnieść w sprzeciwie od nakazu zapłaty?

Rodzaj zarzutów zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Najczęściej podnoszone są:

1. Zarzut nieistnienia zobowiązania.
2. Zarzut spełnienia świadczenia, czyli wcześniejszej zapłaty długu.
3. Zarzut przedawnienia roszczenia.
4. Zarzut braku wymagalności należności.
5. Zarzut niewykazania wysokości roszczenia.
6. Zarzut braku skutecznego wypowiedzenia umowy.
7. Zarzut braku legitymacji powoda, w szczególności niewykazania cesji wierzytelności.
8. Zarzut nieważności umowy lub jej poszczególnych postanowień.
9. Zarzut stosowania niedozwolonych postanowień umownych wobec konsumenta.
10. Zarzut potrącenia wzajemnej wierzytelności.

Samo napisanie, że pozwany „nie zgadza się z nakazem”, może być niewystarczające do skutecznej obrony w dalszym postępowaniu. Warto precyzyjnie wskazać, dlaczego roszczenie nie istnieje albo zostało błędnie obliczone.

Czy do sprzeciwu od nakazu zapłaty z e-Sądu trzeba dołączyć dowody?

Nie. Zgodnie z art. 505³⁵ k.p.c. do sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego w EPU nie dołącza się dowodów.

Sprzeciw powinien jednak wskazywać, czy nakaz jest zaskarżany w całości lub części. Warto również zwięźle opisać podstawowe zarzuty, zwłaszcza gdy dotyczą one przedawnienia, wcześniejszej zapłaty, braku umowy albo dochodzenia należności od niewłaściwej osoby.

Jeżeli powód po umorzeniu EPU wniesie nowy pozew do sądu właściwości ogólnej, pozwany będzie mógł przedstawić pełne stanowisko, dokumenty i wnioski dowodowe w tym nowym postępowaniu.

Czy sprzeciw od nakazu zapłaty podlega opłacie?

Sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym oraz w elektronicznym postępowaniu upominawczym nie podlega opłacie sądowej.

Inaczej jest w postępowaniu nakazowym. Od nakazu zapłaty wydanego w tym postępowaniu wnosi się zarzuty, od których pobiera się trzy czwarte opłaty należnej od pozwu. Jeżeli nakaz wydano przeciwko konsumentowi, opłata od zarzutów nie może przekroczyć 750 zł. Minimalna opłata wynosi 30 zł. Wynika to z art. 19 ust. 4 i art. 20 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Czy w postępowaniu nakazowym wnosi się sprzeciw?

Nie. W postępowaniu nakazowym właściwym środkiem zaskarżenia są zarzuty od nakazu zapłaty.

Zgodnie z art. 493 § 1 i 2 k.p.c. w zarzutach pozwany powinien wskazać zakres zaskarżenia, przedstawić fakty uzasadniające jego stanowisko oraz powołać dowody na wykazanie każdego z nich.

Jaki jest termin na zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym?

Jeżeli nakaz ma zostać doręczony pozwanemu na terytorium Unii Europejskiej, termin na wniesienie zarzutów wynosi miesiąc od dnia doręczenia. Dotyczy to również nakazu doręczanego w Polsce.

Jeżeli doręczenie następuje poza terytorium Unii Europejskiej, termin wynosi trzy miesiące. Wynika to z art. 480² § 2 pkt 3 i 4 k.p.c.

Czym zarzuty różnią się od sprzeciwu?

Najważniejsze różnice są następujące:

1. Zarzuty wnosi się od nakazu wydanego w postępowaniu nakazowym, a sprzeciw od nakazu wydanego w postępowaniu upominawczym lub EPU.
2. Zarzuty podlegają opłacie, natomiast sprzeciw od nakazu upominawczego co do zasady nie jest odpłatny.
3. Nakaz wydany w postępowaniu nakazowym nie traci automatycznie mocy po wniesieniu zarzutów.
4. Po rozpoznaniu zarzutów sąd wydaje wyrok, w którym utrzymuje nakaz w mocy w całości lub części albo uchyla go i rozstrzyga o żądaniu pozwu.
5. Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym od chwili wydania stanowi tytuł zabezpieczenia, który może pozwalać powodowi na zabezpieczenie majątku pozwanego jeszcze przed prawomocnym zakończeniem sprawy.

Jakie są skutki skutecznie złożonego sprzeciwu od nakazu zapłaty?

Skutki zależą od rodzaju postępowania.

Skutki sprzeciwu w zwykłym postępowaniu upominawczym

Nakaz zapłaty traci moc w części zaskarżonej sprzeciwem. Jeżeli pozwany zaskarżył nakaz w całości, nakaz traci moc w całości wobec tego pozwanego.

Sprawa nie kończy się automatycznie. Jest dalej rozpoznawana przez sąd, który wydał nakaz, według przepisów ogólnych albo właściwego postępowania odrębnego. Powód nadal musi wykazać zasadność swojego roszczenia.

Skutki sprzeciwu od nakazu zapłaty z e-Sądu

Nakaz zapłaty traci moc w zaskarżonej części, a e-Sąd umarza postępowanie w tym zakresie. Każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w EPU.

Powód może następnie złożyć nowy pozew do sądu właściwego dla pozwanego. Jeżeli zrobi to w ciągu trzech miesięcy od wydania postanowienia o umorzeniu EPU, może zachować skutki prawne związane z datą wniesienia pierwotnego pozwu.

Skuteczne wniesienie sprzeciwu nie oznacza więc, że dług został definitywnie uznany za nieistniejący. Oznacza natomiast, że nakaz zapłaty nie może się uprawomocnić w zaskarżonej części, a powód – jeżeli chce nadal dochodzić roszczenia – musi wykazać jego zasadność w dalszym albo nowym postępowaniu.

Najczęstsze błędy przy składaniu sprzeciwu od nakazu zapłaty

Do najczęstszych błędów należą:

1. Przekroczenie dwutygodniowego terminu.
2. Wysłanie pisma do niewłaściwego sądu.
3. Wysłanie sprzeciwu do e-Sądu przez e-mail lub ePUAP.
4. Brak podpisu pod papierowym sprzeciwem.
5. Brak sygnatury akt albo danych pozwalających zidentyfikować nakaz.
6. Niewskazanie, czy nakaz jest zaskarżany w całości, czy w części.
7. Złożenie sprzeciwu zamiast zarzutów od nakazu wydanego w postępowaniu nakazowym.
8. Pominięcie najważniejszych zarzutów i dowodów.
9. Przyznanie długu lub zawarcie niekorzystnego oświadczenia bez wcześniejszej analizy dokumentów.
10. Założenie, że samo wniesienie sprzeciwu definitywnie kończy spór.

Przed przygotowaniem pisma należy dokładnie przeczytać nagłówek nakazu oraz dołączone pouczenie. To z nich wynika rodzaj postępowania, właściwy środek zaskarżenia i termin jego wniesienia.

Podsumowanie

To, jak złożyć sprzeciw od nakazu zapłaty, zależy przede wszystkim od rodzaju postępowania. Od nakazu wydanego w postępowaniu upominawczym oraz przez e-Sąd wnosi się sprzeciw, natomiast w postępowaniu nakazowym właściwym środkiem są zarzuty.

Najważniejsze jest zachowanie terminu, prawidłowe wskazanie zakresu zaskarżenia oraz podniesienie zarzutów odpowiadających okolicznościom sprawy. Skuteczny sprzeciw powoduje utratę mocy nakazu w zaskarżonej części, ale nie zawsze oznacza definitywne zakończenie sporu.

Jeżeli potrzebujesz pomocy w analizie nakazu zapłaty, przygotowaniu sprzeciwu albo reprezentacji w sprawie o zapłatę, zapoznaj się z naszą ofertą.

FAQ – sprzeciw od nakazu zapłaty